Hoofdstuk 02 · Meten & vocht
Liter, milliliter en dm³: kleine hoeveelheden leesbaar maken
Een fles vermeldt 750 mL, een maatbeker een halve liter en een technische tekening één dm³. De verschillen in schrijfwijze kunnen groter lijken dan de verschillen in hoeveelheid. Voor kleine huishoudelijke volumes is de eenheid het eerste houvast.
Algemene uitleg; uw eigen installatie kan afwijken.
Waarom staat op een maatbeker mL en op een volumetekening dm³?
Een liter en een kubieke decimeter stellen hetzelfde volume voor. Een milliliter is een duizendste liter. De maat van de eenheid verandert de schrijfwijze, niet de hoeveelheid water.
Milli verdeelt een liter in duizend gelijke delen
NIST geeft milli als voorvoegsel voor een duizendste. Toegepast op de liter betekent dat 1.000 mL gelijk is aan 1 L. U kunt het hetzelfde volume dus met een heel getal of een kommagetal opschrijven. Een vermelding van 250 mL is een kwart liter. Het getal 250 wordt niet een grotere watervoorraad doordat het meer cijfers bevat dan 0,25.
Voor een fictief keukensommetje bevat bak A 250 mL en bak B 0,75 L. Eerst brengt u de eenheden bij elkaar: 0,75 L wordt 750 mL. Samen is dat 1.000 mL, dus één liter. Het voorbeeld is alleen een berekening; er zijn geen bekers onderzocht of gevuld. Bij optellen moeten de volumes dezelfde eenheid hebben, anders tellen de kale getallen verschillende eenheidsdelen.
Bron bij deze uitleg:NIST — SI-eenheden, grootheden en voorvoegsels
Een kubieke decimeter beschrijft dezelfde ruimte
NIST vermeldt de exacte relatie 1 L = 1 dm³. Een kubieke decimeter is een volume gebaseerd op een lengte-eenheid. Een kubus met binnenmaten van één decimeter aan elke zijde heeft bijvoorbeeld één dm³ aan geometrische ruimte. Een werkelijke beker met één liter capaciteit hoeft echter geen kubus te zijn. De vorm en de hoeveelheid ruimte zijn verschillende eigenschappen.
Binnenmaten zijn belangrijk bij zo’n denkvoorbeeld. Buitenmaten van een voorwerp bevatten ook de wand en eventuele voet. Ze kunnen niet zonder meer worden vermenigvuldigd tot de beschikbare waterinhoud. Een opgegeven inhoud kan bovendien iets anders zijn dan een aanbevolen gebruiksvulling. Het is daarom verstandig om het woord capaciteit of bruikbare inhoud uit het betreffende productdocument bij de waarde te bewaren.
Bron bij deze uitleg:NIST — De liter en andere eenheden buiten het SI
Een extra cijfer maakt de waarneming niet preciezer
Een schaal met stappen van 100 mL geeft andere afleeshouvast dan een schaal met veel kleinere stappen. De getekende verdeling bewijst op zichzelf nog geen kalibratie of gegarandeerde nauwkeurigheid. Wanneer u een gewone huishoudelijke vulling beschrijft, is “ongeveer een halve liter” soms eerlijker dan een zeer precies ogend getal dat de beker niet kan onderbouwen. Eenhedenomzetting mag geen nieuwe meetprecisie verzinnen.
Deze uitleg gaat over kleine volumeaanduidingen op voorwerpen en documenten. Zij berekent geen dosering van schoonmaakmiddelen en geeft geen drinkadvies. Voor een som bewaart u de oorspronkelijk opgegeven hoeveelheid en zet u de eenheden vóór het rekenen gelijk. Een capaciteit, een geschatte vulling en een gemeten volume mogen alle drie in liters staan, terwijl ze toch verschillende informatie vertegenwoordigen.
Bron bij deze uitleg:NIST — SI-eenheden, grootheden en voorvoegselsNIST — De liter en andere eenheden buiten het SI
Bronnen & deze versie
De bronnen ondersteunen de algemene uitleg. Ze stellen de situatie in uw eigen woning niet vast. Raadpleeg instructies van uw leverancier of beheerder als onderdelen of toewijzing onduidelijk zijn.
Samengesteld voor 24-7-loodgieter.nl. Inhoudelijke versie: .
Onze bronnenwerkwijze